މެލޭޝިއާގެ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު މަހާތީރުގެ އަނބިކަނބަލުން ޑރ. ތުން ސިތީ ހަސްމާ މުހައްމަދު އަލީ އަވަހާރަވެއްޖެއެވެ.
ސިތީ ހަސްމާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން މެލޭޝިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރު އަންވަރު އިބްރާހީމް ވަނީ އެ އާއިލާއަށް ތައުޒިޔާ ފޮނުއްވާފައެވެ.
ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު މަހާތީރުގެ އަނބިކަނބަލުން ސިތީ ހަސްމާ އަވަހާރަވީ މިއަދު ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައި، ކުއާލަލަންޕޫރުގެ ނޭޝަނަލް ހާޓް އިންސްޓިޓިއުޓްގައެވެ. އަވަހާރަވީއިރު އެކަމަނާގެ އުމުރުފުޅުން 100 އަހަރެވެ. އެކަމަނާ އަވަހާރަވިކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވީ ފިރިހެން ދަރިކަލުން މޮޚްޒާނީ މަހާތީރެވެ. ސިތީ ހަސްމާ އަވަހާރަވިިއިރު ފިރިކަލުން މަހާތީރުގެ އިތުރުން ހަތް ބޭފުޅުން ދުނިޔޭގައި އެބަތިއްބެވިއެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި މިހާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އަންވަރު ވިދާޅުވީ، އެކަމަނާ އަވަހާރަވި ޚަބަރު އޭނާއާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ވަން އަޒީޒާ ވަން އިސްމާޢީލް އަޑުއެއްސެވީ ފުން ހިތާމައާއެކު ކަމަށެވެ.
ސިތީ ހަސްމާއާ ގުޅޭގޮތުން އަމިއްލަ ހަނދާންތައް އާކުރައްވަމުން އަންވަރު ވިދާޅުވީ، އެންމެންވެސް އެކަމަނާއަށް ލޯބިން މުޚާތަބުކުރަނީ ”ކަކް ހަސްމާ“ (ދައްތަ ހަސްމާ) ގެ ނަމުން ކަމަށާއި، އެކަމަނާއަކީ މަޑުމައިތިރި، އޯގާތެރި، ނަމަވެސް ވަރުގަދަ އަޒުމަކާއި ހިތްވަރެއް ހުރި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ހަނދާން ހުންނަ ކަމަށެވެ.
އަދި އެކަމަނާއަކީ އެހެން މީހުންނަށް އޯގާތެރިކަމާއި ހެޔޮފޯރުވި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވަމުން އަންވަރު ވިދާޅުވީ، މެލޭޝިޔާއިން މި ބައި ދޮހަރަ ކޮށްލީ ގިނަ ބަޔަކު މަންމައެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެމުންއައި ގަދަރުވެރި ބޭފުޅެއް ކަމަށެވެ.
އަންވަރު ވަނީ މަހާތީރަށާއި އާއިލާއަށް ތައުޒިޔާ ފޮނުއްވައި، ސިތީ ހަސްމާއަށް ހެޔޮ ދުއާކުރައްވައި، އާއިލާއަށް ކެތްތެރިކަން ދެއްވުން އެދިވަޑައިގެންފައެވެ.
މެލޭޝިޔާ ސަރުކާރުން ވަނީ ސިތީ ހަސްމާގެ ޖަނާޒާ ދައުލަތުގެ ފެންވަރުގައި ބޭއްވުމަށް ނިންމާފައެވެ. އަދި ބޮޑުވަޒީރު އަންވަރު ވަނީ ޖަނާޒާގެ ކަންކަން އިންތިޒާމުކުރުމުގައި އެހީތެރިވުމަށް ސަރުކާރާއި އަސްކަރިއްޔާގެ އިސްވެރިންނަށް އަންގަވާފައެވެ.
މެލޭޝިޔާގެ ރަސްގެފާނު ސުލްތާން އިބްރާހީމާއި ރާނީ ރާޖާ ޒަރިތު ސޯފިއާވެސް ވަނީ ސިތީ ހަސްމާގެ އާއިލާއަށް ތައުޒިޔާ ފޮނުއްވައި، ސިޔާސީ ލީޑަރުންނާއި އާންމުންނާއެކު ހިތާމައިގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ.
ޖުލައި 12، 1926 ގައި ސެލަންގޯގެ ކްލޭންގަށް އުފަންވި ސިތީ ހަސްމާއަކީ މެޑިކަލް ދާއިރާއަށް ނުކުންނެވި މެލޭޝިޔާގެ އަންހެނުންގެ ފުރަތަމަ ޖީލުގެ ބޭފުޅެކެވެ.
އެކަމަނާ ތައުލީމު ހާސިލުކުރެއްވީ ސިންގަޕޫރުގެ ކިންގް އެޑްވަރޑް 7 ކޮލެޖް އޮފް މެޑިސިންއިންނެވެ. އެ ބެޗުން ތައުލީމު ހާސިލުކުރި ހެކި އަންހެނަކީވެސް އެކަމަނާއެވެ. މަހާތީރާ އެންމެ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވީވެސް އެ ކޮލެޖުންނެވެ. 1955 ގައި ޑޮކްޓަރުކަން ހާސިލުކުރެއްވުމަށްފަހު، އެކަމަނާ ވަނީ ކުއާލަލަންޕޫރު ޖެނެރަލް ހޮސްޕިޓަލުގައި ހައުސްމަންޝިޕް ފުރިހަމަކުރައްވާފައެވެ.
ސިތީ ހަސްމާއާއި މަހާތީރު ކައިވެނިބައްލަވައިގަތީ އޮގަސްޓު 1956 ގައި ކުއާލަލަންޕޫރުގައެވެ. އެ ދެބޭފުޅުންނަށް ހަތް ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ.
1981 އިން 2003 އަށް އަދި 2018 އިން 2020 އަށް މަހާތީރު މެލޭޝިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވި ދެ ދައުރު ހިމެނޭހެން، އެ ދެބޭފުޅުންގެ ކައިވެންޏަށް 70 އަހަރު ވެފައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، އެކަމަނާގެ އިޖުތިމާއީ ޚިދުމަތްތަކަކީ މެލޭޝިޔާގެ އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅާގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ދައުރަށްވުރެ މާ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ފެނިގެންދިޔަ މަސައްކަތްތަކެކެވެ.
މެޑިކަލް ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި ދުވަސްވަރު ސިތީ ހަސްމާ ވަނީ މައިންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. 1965 ގައި ކެޑާގެ މައިންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތާ ބެހޭ ޑިޕާޓްމަންޓުގެ މެޑިކަލް އޮފިސަރަކަށް އައްޔަންކުރެއްވި ފުރަތަމަ އަންހެން ބޭފުޅަކީ އެކަމަނާއެވެ. އަދި 1974 ގައި އެ ސްޓޭޓްގެ މައިންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތާ ބެހޭ އިސް އޮފިސަރުގެ މަގާމު ފުރެއްވި ފުރަތަމަ އަންހެން ބޭފުޅަކީވެސް އެކަމަނާއެވެ.
މީގެއިތުރުން، އާއިލާ ރޭވުމާއި، ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، އިޖުތިމާއީ އަލުން އާރާސްތުކުރުމާއި، އާންމު ސިއްހަތާއި، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގައިވެސް އެކަމަނާ ވަނީ އަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ.
އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ސިތީ ހަސްމާ ވަނީ ސިއްހީ ދާއިރާއާއި، ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، މުޖުތަމައު ތަރައްގީކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ގިނަ ޖަމިއްޔާތަކެއްގެ މަގާމުތައް ފުރައްވާފައެވެ. އަދި މައިންގެ ސިއްހަތާއި، ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތުގެ އިތުރުން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ހައްގުތަކަށް ވަކާލާތުކުރުމުގެ ހަރަކާތްތަކުގައިވެސް ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ.
މަހާތީރު ސަރުކާރުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރުވެސް ސިތީ ހަސްމާ ވަނީ އާންމު ސިއްހަތާ ގުޅޭ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްގެންދަވާފައެވެ. މީގެއެކު އެކަމަނާ ވެގެންދިޔައީ މެލޭޝިޔާގެ އާންމުންގެ މެދުގައި އެންމެ މަގުބޫލު އެއް ޝަޚުސިއްޔަތަށެވެ.
އަންވަރުގެ ތައުޒިޔާގައި ވިދާޅުވީ ސިތީ ހަސްމާގެ ޚިދުމަތްތަކާއި އޯގާތެރިކަން އަބަދުވެސް ހަނދާން ހުންނާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެކަމަނާ އަވަހާރަވުމަކީ މެލޭޝިޔާގެ ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުން ޚާއްސަ ޖާގައެއް ހޯއްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެއް ވަކި ވެގެންދިއުން ކަމުގައި ސިފަކުރެއްވިއެވެ.